İnsan doğası üzerine söylenmiş bu söz, basit bir doğa gözlemi gibi görünse de aslında derin bir varoluş sorgulamasıdır. Kuşlar yuvalarını barınmak için yapar; rüzgârdan, yağmurdan ve yırtıcılardan korunmak için. Sincaplar kışın aç kalmamak adına yiyecek depolar. İhtiyaç kadar… Hayatta kalmak kadar… Doğanın onlara öğrettiği denge kadar. Ne fazlası ne eksiği. Çünkü doğada “yeter” diye bir kavram vardır ve bu kavram sınırla birlikte anlam kazanır.
İnsan ise yalnızca hayatta kalmakla yetinmez. Güvende olmak ister ama güvenle de yetinmez; güçlü olmak ister. Güçlü olur ama üstün olmak ister. Üstün olur ama kalıcı olmak ister. Kalıcı olur ama unutulmaz olmak ister. İhtiyaçlar karşılandıkça arzular doğar, arzular doydukça yenileri filizlenir. İnsanın doyumsuzluğu biraz da bu zincirleme arzuların sonucudur.
Doğada canlılar içgüdüyle hareket eder. İnsan ise bilinçle. Bilinç, beraberinde kıyaslamayı getirir. Kıyas, rekabeti. Rekabet, hırsı. Hırs ise çoğu zaman sınır tanımaz. Bir kuş komşu yuvayla kendini ölçmez; bir sincap diğerinin kozalak sayısını umursamaz. Ama insan, başkasının sahip olduklarıyla kendi değerini ölçmeye başladığında “yeter” kavramı silikleşir. Artık mesele ihtiyaç değil, üstünlük olur.
Modern dünyada bu durum daha da görünür hâle gelmiştir. Tüketim kültürü, başarı tanımları ve sosyal statü göstergeleri insana sürekli daha fazlasını işaret eder. Daha büyük ev, daha yüksek maaş, daha çok takipçi, daha hızlı araba… Oysa bunların çoğu yaşamsal gereklilik değil, zihinsel tatmin arayışıdır. İnsan sadece bedensel ihtiyaçlarını değil, egosunu da doyurmaya çalışır.
Ancak bu doyumsuzluk tamamen olumsuz mudur? İşte asıl soru burada başlar. İnsanı geliştiren, medeniyet kurduran, sanat yaptıran, bilim ürettiren şey de bir tür yetinmezliktir. Eğer insan yalnızca “yeter” diyerek yaşasaydı, belki mağaralardan hiç çıkmayacaktı. İcatlar, keşifler, felsefe, edebiyat… Hepsi biraz daha iyisini arama dürtüsünden doğdu. Yani insanın doyumsuzluğu hem yıkıcı hem kurucudur.
Sorun, sınırın kaybolduğu yerde başlar. Doğa dengededir; insan dengeyi bozma gücüne sahiptir. Kaynakları ihtiyacından fazla tükettiğinde, yalnız kendine değil tüm canlılara zarar verir. Bu yüzden mesele “daha çok istemek” değil, ne için ve ne pahasına istediğimizi sorgulamaktır.
Belki de insanın asıl açlığı maddeye değil, anlama dairdir. Bir kuş yuvasını tamamladığında görevi bitmiştir. Ama insan tamamladığını sandığı her şeyden sonra bile içinde bir boşluk hissedebilir. Çünkü onun arayışı yalnız barınmak ya da beslenmek değildir; değerli olmak, sevilmek, iz bırakmak, anlam bulmaktır. Bu arayış doyurulmadıkça, sahip olunanlar çoğalsa bile eksiklik hissi büyür.
Sonuçta insan doyumsuz değildir belki; sadece bilinçlidir. Bilinç ise hem nimettir hem yük. Önemli olan, içimizdeki o “daha fazlası” arzusunu yönetebilmektir. Doğadan öğrenilecek şey, yalnızca yetinmek değil; dengeyi bilmektir. Çünkü gerçek zenginlik, fazlalıkta değil, yeterli olduğunu hissedebilme hâlindedir.

OLVİDO  🌸.

    Hoyrattır bu akşamüstüler daima.
Gün saltanatıyla gitti mi bir defa
Yalnızlığımızla doldurup her yeri
Bir renk çığlığı içinde bahçemizden,
Bir el çıkarmaya başlar bohçamızdan
Lavanta çiçeği kokan kederleri;
Hoyrattır bu akşamüstüler daima.

  Dalga dalga hücum edip pişmanlıklar
Unutuşun o tunç kapısını zorlar
Ve ruh, atılan oklarla delik deşik;
İşte, doğduğun eski evdesin birden
Yolunu gözlüyor lamba ve merdiven,
Susmuş ninnilerle gıcırdıyor beşik
Ve cümle yitikler, mağlûplar, mahzunlar..

    Söylenmemiş aşkın güzelliğiyledir
Kağıtlarda yarım bırakılmış şiir;
İnsan, yağmur kokan bir sabaha karşı
Hatırlar bir gün bir camı açtığını,
Duran bir bulutu, bir kuş uçtuğunu,
Çöküp peynir ekmek yediği bir taşı..
Bütün bunlar aşkın güzelliğiyledir.

  Aşklar uçup gitmiş olmalı bir yazla
Halay çeken kızlar misali kolkola.
Ya sizler! Ey geçmiş zaman etekleri,
İhtiyar ağaçlı, kuytu bahçelerden
Ayışığı gibi sürüklenip giden;
Geceye bırakıp yorgun erkekleri
Salınan etekler fısıltıyla, nazla.

    Ebedi âşığın dönüşünü bekler
Yalan yeminlerin tanığı çiçekler
Artık olmayacak baharlar içinde.
Ey, ömrün en güzel türküsü aldanış!
Aldan, gelmiş olsa bile ümitsiz kış;
Her garipsi ayak izi kar içinde
Dönmeyen âşığın serptiği çiçekler.

  Ya sen! ey sen! esen dallar arasından
Bir parıltı gibi görünüp kaybolan
Ne istersin benden akşam saatinde?
Bir gülüşü olsun görülmemiş kadın,
Nasıl ölümsüzsün aynasında aşkın;
Hatıraların bu uyanma vaktinde
Sensin hep, sen, esen dallar arasından.

    Ey unutuş! kapat artık pencereni,
Çoktan derinliğine çekmiş deniz beni;
Çıkmaz artık sular altından o dünya.
Bir duman yükselir gibidir kederden
Macerası çoktan bitmiş o şeylerden.
Amansız gecenle yayıl dört yanıma
Ey unutuş! kurtar bu gamlardan beni.

Ahmet Muhip Dıranas ( 1908 - 1980 )

DJ-Anka şimdi mikrofon başında!

Duygulara dokunan şarkılar, kalpten gelen ezgiler ve sıcak sohbetle geceye renk katıyoruz.

Slow, arabesk ve nostalji dolu bir müzik yolculuğuna hazır olun.

Yaş otuzbeş yolun yarsı mı?